معرفي
تعريف : آسانسور وسيلهاي دائمي است كه در ساختمانها براي جابجايي عمودي افراد، بار و يا هر دو كه در ترازهاي معين توقف ميكند و داراي يك اتاقك (كابين) است. اين اتاقك بين حداقل دو ريل راهنما از جنس سخت (صلب) كه عمودي (يا با حداكثر انحراف 15 درجه از خط قائم) هستند حركت ميكند
.
آسانسورها در يك تقسيمبندي كلي به دو گروه اصلي تقسيم ميشوند:
الف – آسانسورهايي كه اشخاص مجاز به سوارشدن در آن هستند.
(مسافربر ، مسافربر- باربر ، تختبر) ساختار و ابعاد اتاقك اين آسانسورها طوري است كه به آساني براي مسافران و بارهاي مورد نظر قابل دسترسي و استفاده است.
ب – آسانسورهايي كه اشخاص مجاز به سوارشدن در آن نيستند.
(خدماتي يا Service Lift غذابر ، كتاب بر) ابعاد و ساختار اتاقك اين آسانسورها طوري است كه براي انسانها قابل دسترسي و استفاده نميباشد براي تحقق اين امر سطح كف آن از يك متر مربع ، عمق آن از يك متر و ارتفاع آن از 2/1 متر نبايد بيشتر باشد. نوع ، ظرفيت ، سرعت و تعداد آسانسورهاي هر ساختمان بايستي متناسب با كاربري، تعداد طبقات و جمعيت ساكن در آن انتخاب شود.
بحث و بررسي اين گزارش آسانسورهايي ميباشد كه اشخاص مجاز به سوارشدن در آن هستند و اكثريت آسانسورهايي كه در حال حاضر در كشور توليد و به فروش ميرسند اين گروه ميباشد.
آسانسورهايي كه اشخاص مجاز به سوارشدن آن هستند از نظر عملكرد و مكانيزم به دو دسته تقسيم ميگردد:
الف ) آسانسورهاي داراي سيستم رانش از نوع كششي ( Traction )
ب ) آسانسورهاي داراي سيستم رانش هيدروليكي ( Hidrolic )
آسانسورهاي داراي سيستم رانش كششي :
اين آسانسورها معمولاً بوسيله يك فلكه كشش و توسط يك موتور الكتريكي به حركت در ميآيند. يك ترمز مكانيكي كه بصورت الكتريكي كنترل ميشود به اين ساختار اضافه ميگردد تا ايمني حركت آن را تأمين كند. اين ترمز زماني عمل ميكند كه منبع تغذيه برقي آن قطع ميشود. بين موتور و فلكه كششي يك گيربكس قرار دارد تا سرعت موتور را با سرعت فلكه كشش هماهنگ كند. براي اين كار معمولاً از موتورهاي جريان متناوب 4 يا 6 قطبي استفاده ميشود. هدف ديگر استفاده از گيربكس در اين سيستم كاهش گشتاور ميباشد. گيربكس توانايي تأمين گشتاور قابل توجه مورد نياز ايجاد شده توسط فلكه كشش را از موتوري با گشتاور پائين تر دارد و لذا سبب كاهش ابعاد موتور ميشود. در حقيقت اندازه موتور بيش از آنكه به توان خروجي آن بستگي داشته باشد به گشتاور خروجي وابسته است. در هر حال نيرومحركه اينگونه آسانسورها به شرح زير ميباشد:
- بالابرهاي گيربكسي ( Geare machines)
- بالابرهاي بدون گيربكس (Gearless Hoist machine)
- بالابرهاي بدون گيربكس باموتورهاي سنكرون وآسنكرون
- بالابرهاي بدون گيربكس درآسانسورهاي فاقد موتورخانه ( Room less)
- بالابرهاي بدون گيربكس براي ظرفيتهاي بالا
- كنترل الكتريكي
درآسانسورهاي كششي تعادل وزن كابين وبخشي ازبارنامي آسانسورتوسط وزنه تعادل انجام ميشود اين بخش ازبارنامي معمولاً بصورت درصدي ازبارنامي بيان مي شود كه دراكثرموارد 50% است . آنچه عملاً انجام ميگيرد اين است كه كابين بانصف باراسمي درميانه مسيرحركت متوقف ميگرددو باچرخاندن چرخ طيار( فلايويل ) سعي مي شودكه ميزان نيروي مورد نياز براي چرخاندن چرخ طيار در هر دو جهت يكسان باشد .
آسانسورهاي داراي سيستم رانش هيدروليكي
در آسانسورهاي با سيستم محركه هيدروليك موتور يك سرعته يك پمپ فرور فته در روغن را به حركت مياندازد. پمپ ، روغن را به جك كه كابين را به سمت بالا ميبرد با فشار ميراند. وقتي كه كابين به سمت پائين حركت ميكند ، موتور كار نميكند و يك واحد شيربرقي (Valve unit) سرعت تقريباً ثابتي را براي كابين صرفنظر از ميزان بار تأمين ميكند. وقتي كه كابين در نزديكي طبقه است ، شير برقي مربوطه به تدريج بسته ميشود كه باعث نرمي حركت و دقت در توقف ميشود.
اشكالات مهم آسانسورهاي هيدروليك در مقايسه با آسانسورهاي كششي برقي سنتي :
- محدوديت طول مسير حركت (با توجه به محدوديت طول جك ها حداكثر 3-4 توقف)
- محدوديت سرعت (حداكثر يك متر بر ثانيه)
- محدوديت تعداد استارت در ساعت (حداكثر 90)
- استفاده از مقدار زياد روغن كه خطر آلودگي دارد.
- قدرت مصرفي بالا (حداقل سه برابر قدرت يك آسانسور سنتي با همان ظرفيت و سرعت)
محاسن آسانسورهاي هيدروليكي در مقايسه با آسانسورهاي كششي برقي سنتي
- وجود موتورخانه در پائين چاه و دور از آسانسور
- توانايي بالابردن بارهاي سنگين
- نيازنداشتن به سقف محكم چاه
- ايمني بيشتر و نرمي حركت و دقت در توقف
نام و كد ISIC محصول :
آسانسورهاي حمل مسافر: با كد شناسايي كالا : 29151112
شماره تعرفه گمركي : آسانسور كامل : 842810
شماره تعرفه گمركي : اجزاء وقطعات آسانسور: 31/31/84
شماره تعرفه گمركي : ريل راهنماي آسانسور: 99/16/72
آخرين شرايط صادرات و واردات :
از ابتداي سال 1380 شرايط ورود كد 2 براي آسانسور و اجزاء و قطعات آن حذف و در جهت رفع موانع غيرتعرفهاي شرايط ذيل براي واردات اعلام گرديد كه براي سالهاي مختلف بشرح زير ميباشد.
جدول شماره 1- نرخ واردات آسانسور و اجزاء و قطعات آن طي 3 سال اخير
| رديف |
نام كالا |
شماره تعرفه |
سال 1380
(برمبناي دلار 1750 ريال) |
سال 1381 |
سال 1382 |
شرايط ورودكد |
ملاحظات |
حقوق گمرکی
(درصد)
|
سودبازرگانی
(درصد)
|
حقوق گمرکی
(درصد) |
سودبازرگانی
(درصد |
حقوق گمرکی
(درصد) |
سودبازرگانی
(درصد |
1
|
آسانسوركامل
|
10/8428
|
7
|
150
|
1
|
20
|
4
|
*26
|
1
|
*در اصلاحيه حقوق ورودي به 20% كاهشمييابد
|
2
|
اجزاء و قطعات آسانسور
|
31/8431
|
3
|
75
|
1
|
14
|
4
|
16
|
1
|
-
|
| 3 |
ريل آسانسور |
99/7216
|
2
|
75
|
1
|
14
|
4
|
*21 |
1
|
*در اصلاحيه حقوق ورودي به 15% كاهشمييابد |
مأخذ : كتاب مقررات صادرات و واردات
ضمناً براساس اعلام مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران با توجه به اجراي اجباري استاندارد ملي آسانسور از ابتداي سال 1382 ، طبق مقررات موجود واردكننده اجزاء و قطعات و مجموعههاي آسانسور ملزم به ارائه تائيديه انطباق (V.O.C) با استاندارد EN81 در مبداء ميباشد كه توسط شركتهاي بازرسي كننده مورد تائيد مؤسسه صادر ميگردد.
در مورد صادرات آسانسور و اجزاء و قطعات آن نيز هيچگونه ممانعتي وجود ندارد و تطابق قطعات و مجموعههاي صادراتي با استاندارد EN81 از نظر عملكردي يكي از شرايط مورد درخواست خريداران ميباشد.
جدول شماره 2- بررسي تطبيقي سود بازرگاني و شرايط واردات در كشورهاي مشابه
| رديف |
نام كشورها/ سال |
تعرفه10/8428
آسانسور كامل
(درصد)
|
تعرفه31/8431
اجزاء و قطعات آسانسور
(درصد)
|
تعرفه99/7216
ريلآسانسور
(درصد) |
ملاحظات |
1
|
هند 2001-2000 |
25
|
25
|
35
|
- |
2
|
ترکیه |
اتحاديه اروپا 2/3
سايركشورها 4/7
|
اتحاديه اروپا 2/3
سايركشورها 4/7 |
اتحاديه اروپا 2/3
سايركشورها 4/7 |
اطلاعات اخذ شده از صنعتگران تركيه |
3
|
چین |
30
|
30
|
20
|
- |
4
|
پاکستان 2003
|
20
|
10 |
25 |
- |
5
|
اتحادیه اروپا 2002 |
free
|
free |
1 |
- |
6
|
مالزی |
5
|
5
|
20
|
- |
7
|
اندونزی |
10
|
0
|
25
|
- |
8
|
کره |
6
|
2/5
|
6
|
- |
9
|
تایلند |
20
|
20
|
12
|
- |
10
|
فیلیپین |
3
|
3
|
10
|
- |
وضعيت استاندارد آسانسور
از سال 1377 تلاشهاي زيادي براي تهيه و تدوين استاندارد ملي آسانسور بعمل آمده و نهايتاً استاندارد ملي آسانسور با شماره استاندارد ملي 1-6303 مورد تصويب كميته ملي قرار گرفته و از ابتداي سال 1382 اجباري ميباشد. از آنجا كه اجراي كامل مقررات استاندارد ملي بلحاظ عدم آمادگي توليدكنندگان اجزاء و قطعات آسانسور جهت اخذ گواهيهاي كيفي مقدور نبوده ، لذا استاندارد ملي آسانسور به دو بخش ايمني و عملكردي تقسيم گرديده و اجراي بخش ايمني از استاندارد ملي « مقررات ايمني ساختمان و نصب آسانسور –قسمت اول : آسانسور هاي برقي » از ابتداي سال 1382 براي دارندگان پروانههاي ساختماني سال 1382 كه داراي آسانسور ميباشند اجباري بوده و بخش عملكردي استاندارد ملي از سال 1383 اجرايي ميگردد. با توجه به لزوم تدوين استاندارد اجزاء و قطعات آسانسور تاكنون استاندارد مجموعههاي زير با همكاري نمايندگان صنعت آسانسور ، شركت بازرسي كننده و مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تدوين گرديده است ، (ضمناً استانداردهاي تدوين شده زير با هماهنگي مؤسسه استاندارد در كميته ملي مورد بررسي و تصويب قرار خواهد گرفت)
- استاندارد ويژگيهاي ريل آسانسور
- استاندارد ويژگيهاي قفل آسانسور
- استاندارد ويژگيهاي ترمز ايمني
- استاندارد ويژگيهاي طناب فولادي
- استاندارد ويژگيهاي ضربهگيرهاي ته چاه
- استاندارد ويژگيهاي كنترل سرعت
- استاندارد ويژگيهاي تابلو فرمان
- استاندارد ويژگيهاي آسانسورهاي فاقد موتورخانه (Room Less)
واحدهاي دارنده گواهي نظام مديريت كيفيت بين المللي (نام واحدها)
1- شركت نوين ارتفاع
|
توليد گيربكس آسانسور |
ISO 9002
|
2- شركت رخش قطعه
|
توليد گيربكس آسانسور |
ISO 9002
|
3- شركت آريان آسانسور
|
توليد تابلوهاي كنترل (فرمان) |
ISO 9002,9001
|
سطح كيفيت و بروزبودن محصول :
توليد آسانسور و اجزاء و قطعات آن در كشور براي آسانسورهاي ساختمانهاي تا 10 توقف كه سرعت آن بيش از 6/1 متر بر ثانيه نميباشد بطور كامل در كشور صورت ميپذيرد ولي براي سرعتهاي بيش از 6/1 متر بر ثانيه كه معمولاً براي ساختمانهاي بلند مرتبه و با ترافيكهاي بالا است اجزاء و قطعات آن بلحاظ مسائل ايمني و كيفي عموماً وارداتي ميباشد.
اجزاء و قطعات و مجموعههاي اصلي آسانسور بشرح زير ميباشد:
1- موتورگيربكس 2- درب و كابين 3- ريلهاي راهنما 4- تابلوي فرمان 5- پاراشوت و گاورنر 6- سيم بكسل ها و كابل 7- ساير اجزاء و قطعات ايمني ، در حال حاضر تعداد 512 شركت در امر عرضه و فروش آسانسور فعاليت مينمايند كه در اين ميان شركتهايي كه داراي واحد توليدي اجزاء و قطعات آسانسور ميباشند به تعداد 21 واحد ميباشد.
از آنجا كه آسانسور محصولي ميباشد كه با انتخاب اجزاء و قطعات و طراحي و مونتاژ در محل مصرف توليد ميگردد ، لذا عرضهكنندگان و فروشندگان لزوماً داراي واحد توليدي نميباشند. در سالهاي اخير با برداشتن موانع غيرتعرفهاي تعدادي از شركتهاي توانمند داخلي كه در مبحث مهندسي آسانسور از تفاوت چشم گيري با رقباي داخلي خود برخوردارند ضمن همكاري با شركتهاي معتبر خارجي موفق به اخذ نمايندگي آسانسورهاي با تكنولوژي جديد گرديدهاند و در حال حاضر آسانسورهاي سرعت بالا و آسانسورهاي Room Less در كشور طراحي مونتاژ و نصب و راهاندازي ميگرد.ند
در حال حاضر بسياري از پروژههاي ملي مانند آسانسورهاي پروژه برج ميلاد ساختمانهاي مركزي راهآهن ، وزارت راه و ترابري ، پروژه راهآهن مركزي و مخابرات و.... كه سرعت برخي از آسانسورهاي آن تا سرعت 5/3 متر بر ثانيه بوده توسط شركتهاي زير در مناقصات مربوطه شركت نموده و در حال اجرا ميباشند :
- شركت سبا آسانبر تحت ليسانس كمپاني KONE فنلاند
- شركت ني بنا تحت ليسانس كمپاني OTIS فرانسه
- شركت افرند تحت ليسانس كمپاني Thyssen آلمان .
- شركت ايران شيندلر تحت ليسانس كمپاني Schindier سوئيس
- شركت آساپل 20
- شركت ديباج آسانسور
- شركت اورند تحت ليسانس LG
قيمت فروش داخلي و جهاني محصول:
قيمت فروش آسانسورهاي توليد داخلي براي يك آسانسور 6 توقف با سرعت يك متر بر ثانيه و با ظرفيت 6 نفره از قيمت 60 ميليون ريال تا 120 ميليون ريال بنابه كيفيت اجزاء و قطعات مصرفي و نيز رقابت فروشندگان آسانسور در نوسان ميباشد. كه بطور متوسط قيمت 90 ميليون ريال در نظر گرفته ميشود. فروش آسانسورهاي خارجي در داخل نيز بعنوان آسانسور پكيج با توجه به شناختهبودن نام و مارك آسانسور و نيز كيفيت و همچنين ويژگيها و مشخصات فني آسانسور متغير بوده ولي بعنوان نمونه براي يك آسانسور 6 نفره شش توقف و با سرعت يك متر بر ثانيه ميانگين قيمت براي توليد ، نصب و تحويل آسانسور با مقياس جهاني 15000 دلار ميباشد.
موارد مصرف و كاربرد محصول :
بطور كلي مصرف و كاربرد دستگاه آسانسور در بخشهاي ساختماني مثل مجتمع و آپارتمانهاي مسكوني ، اداري ، صنعتي ، تجاري و بيمارستاني بلند ميباشد و در مبحث آسانسور به هيچ عنوان كالاي ديگري جايگزين به عنوان جابجايي انسان يا اشياء براساس مقررات استاندارد EN-81 شناخته نشده است.
اهميت استراتژيكي كالا :
بديهي است هر اندازه كه به كيفيت اين محصول بيشتر توجه شود ميتواند اثرات مؤثر و مثبتتري براي صنعت ساختمان ايجاد نمايد. در اين خصوص براي افزايش تكنولوژي صنعت : الف ) گسترش آموزش در حوزههاي علم و تكنولوژي و تربيت مهارتها در جهت بهبود
ب ) برقراري و ايجاد قوانين و نهادهاي تشويق كننده علم و تكنولوژيهاي پيشرفته بعنوان راهكارهاي افزايش كيفي محصول ارائه ميگردد.
كشورهاي توليدكننده عمده و كشورهاي واردكننده عمده محصول :
كشورهاي توليد كننده عمده آسانسور به سه حوزه جغرافيايي تقسيم ميشوند كه مهمترين حوزه كشور آمريكا از بخش بسيار فعال قسمت آسانسور و قطعات توليدي آن برخوردار است. حوزه دوم ، كشورهاي شرق آسيا بوده كه مشهورترين آنها كشورهاي ژاپن و كره ميباشند. حوزه سوم جغرافيايي بخش اروپا شامل كشورهاي فرانسه ، ايتاليا ، آلمان و اسپانيا از جمله كشورهاي بارز ميباشد كه تنگاتنگي اقتصادي زيادي با كشور ايران در زمينه آسانسور دارند. و در حال حاضر بيشتر كشورهاي اروپايي همكاري نزديك با كشور ايران را دارند. ازكشورهاي واردكننده آسانسور و اجزاء وقطعات آن ميتوان كشورهاي حوزه خليج فارس ، آسياي ميانه و كشورهاي خاورميانه را نام برد. ضمناً كشور ايران نيز در حال حاضر برخي از اجزاء و قطعات آسانسورهاي تا سرعت 6/1 متر برثانيه را وارد مينمايد و واردات آسانسور پكيج براي ساختمانها و پروژههاي خاص و سرعت هاي بالا با انجام طراحي ، نصب و راهاندازي در داخل صورت ميپذيرد
وضعيت عرضه و تقاضاي آسانسور
-وضعيت فعلي صنعت آسانسور در ايران:
شروع جدي فعاليتهاي صنعت آسانسور كشور از سالهاي 1340 به بعد بوده كه در آن سالها با شروع آپارتمان سازي در سطح كشور موجب شد تا آسانسورهايي بصورت كامل از خارج كشور وارد و نصب گردد.
با توجه به نياز به خدمات بعد از فروش و سرويس و نگهداري آسانسورهاي وارداتي ، گروههاي تأسيساتي بعنوان نصاب و سرويس كار حركتهايي را جهت راهاندازي اين صنعت آغاز نمودند.
در دهه 1350 با تأسيس يك شركت توليدي بنام ايران شيندلر با سرمايهگذاري داخلي و كشور سوئيس فعاليتهاي توليدي در سطح بسيار محدود شامل توليد درب و كابين و مونتاژ با اجزاء و قطعات منفصله خارجي شكل گرفت و بدنبال آن با تأسيس شركتهاي نصب كننده اين صنعت تا حدودي توسعه يافت ، اما عملاً توليد اجزاء و قطعات و مجموعههاي آسانسور توفيق چنداني نداشت. در سال 1355 دو شركت توليدي بزرگ بنام آسانسور و پله برقي ايران و آسانسور و پله برقي گيلان با سرمايهگذاري بخش خصوصي تأسيس شد. (لازم به يادآوري است كه مديريت شركت آسانسور و پله برقي گيلان به بانك صنعت و معدن واگذار گرديد و اين شركت در دو سال پيش منحل گرديده است) از سال 1355 تا 1368 غير از شركتهاي بازرگاني كه نمايندگي شركتهاي خارجي را بعهده داشتند ، شركت توليدكننده آسانسور تأسيس نگرديد.
از سال 1368 به بعد با توجه به روند آپارتمان سازي و سياستهاي حمايتي وزارت چندين شركت در زمينه توليد اجزاء و قطعات آسانسور فعال گرديدند كه عمدهترين فعاليت آنها توليد درب ، كابين ، تابلوهاي كنترل ، گيربكس آسانسور و قطعات و مجموعههاي سيستم كنترل سرعت و ترمز اضطراري آسانسور (پاراشوت) بوده است.
در حال حاضر تعداد واحدهاي توليدكننده اجزاء و قطعات و مجموعههاي آسانسور 21 واحد و تعداد شركتهاي دارنده پروانه طراحي و مونتاژ آسانسور 187 واحد بوده است(تا تابستان سال 1382).
ضمناً تعداد 512 واحد كه درامر فروش آسانسور بصورت طراحي مونتاژ فعاليت مينمايند در نوبت بررسي براي دريافت پروانه ميباشند.
ظرفيت اسمي و بالقوه عرضه آسانسور
بمنظور دستيابي به ظرفيت اسمي و عرضه آسانسور ، در حال حاضر يكي از بهترين مبادي آمار و اطلاعات مربوطه ، شركت بازرسي كننده آسانسورها ميباشد كه براساس آخرين گزارش دريافتي ميتوان تعداد آسانسورهاي عرضه شده را طي ساليان مختلف مورد ارزيابي قرار داد. (آمار فوق عموماً مربوط به شهر تهران بوده و فقط 50 دستگاه مربوط به ساير شهرستانها ميباشد.) از آنجائيكه بازرسي آسانسورها تاكنون در شهرستانها اجباري نگرديده است ، لذا آسانسورهاي عرضه شده در ساير شهرهاي كشور حداقل معادل شهر تهران مورد بررسي و ارزيابي قرار گرفته است. جدول شماره 5 ظرفيت اسمي عرضه آسانسور در كشور را طي ساليان مختلف نشان ميدهد.
جدول شماره 5- ظرفيت اسمي عرضه آسانسور در كشور
| ردیف |
شرح |
1377
|
1378 |
1379 |
1380 |
1381 |
جمع کل |
1
|
تعداد درخواستهاي بازرسي آسانسور در تهران |
817
|
1688
|
2246
|
5767
|
4103
|
14621
|
2
|
تعداد گواهيهاي ايمني صادرشده در تهران |
680
|
1403
|
1970
|
3137
|
4189
|
11379
|
3
|
(اضافه ميشود) ساير شهرستانهاي كشور |
680
|
1403
|
1970
|
3137
|
4189
|
11379
|
| جمع كل عرضه آسانسور طي سالهاي مختلف |
1460
|
2806
|
3940
|
6274
|
8378
|
22758
|
مأخذ : شركت بازرسي كيفيت و استاندارد ايران
لازم به يادآوري است كه اختلاف گواهي هاي صادر شده با تعداد درخواستها در طي سالهاي مورد اشاره ناشي از آندسته از آسانسورهايي ميباشد كه يا آماده نبوده و يا ميبايست نسبت به اقدامات اصلاحي عيوب براساس استاندارد مربوطه اقدام نمايند و بعد از رفع عدم انطباقها تائيد و گواهي دريافت دارند.
بررسي وضعيت نيروي انساني (تركيب نيروي انساني از نظر سطح تحصيلات و سابقه كار) اشتغال مستقيم تا سال 1382
| - تعداد واحدهاي توليدي داراي پروانه توليد : |
21 واحد
|
- تعداد واحدهاي توليدي فاقد پروانه و متفرقه :
(كارگاههاي كوچك قطعه ساز)
|
29 واحد
|
| تعداد كل اشتغال مستقيم : |
1000 نفر
|
| - تعداد كل واحدهاي طراحي و مونتاژ : |
175 واحد
|
| - تعداد كل اشتغال : |
1750 نفر
|
| - تعدادواحدهاي ديگركه درنوبت دريافت پروانه هستند. : |
338 واحد
|
| - تعداد كل اشتغال : |
3380 نفر
|
| - شركتهاي فروشنده آسانسور در ساير استانها : |
500 واحد
|
| تعداد كل اشتغال |
2500 نفر
|
| جمع كل اشتغال نيروي انساني صنعت : |
8630 نفر |
سهم تحصيلات و سابقه نيروي انساني در اشتغال مستقيم صنعت آسانسور
| ليسانس به بالا |
ديپلم و فوق ديپلم |
زير ديپلم |
10% با 5 سال سابقه
|
40% با 10 سال سابقه
|
50% با 15 سال سابقه
|
مأخذ : سنديكاي صنايع آسانسور و پله برقي ايران
ارزش توليدات و درصد سهم در ارزش توليدات صنعتي:
با توجه به جدول شماره 5 كه عرضه و توليد آسانسور را طي پنج سال نشان ميدهد و متوسط قيمت فروش آسانسور ارزش توليدات طي سالهاي مختلف بشرح زير ميباشد :
ارزش توليدات و سهم در ارزش توليدات صنعتي
| سال |
1377
|
1378
|
1379
|
1380
|
1381
|
مااحظات |
| ارزش توليد صنعت آسانسور (ميليون ريال) |
131400
|
252540
|
354600
|
564660
|
754020
|
متوسط قيمت فروش آسانسور 90 ميليون ريال |
| ارزش توليدات صنعتي (ميليارد ريال) |
43959
|
57923
|
75758
|
94773
|
- |
به قيمتهاي جاري |
| درصد سهم در ارزش توليدات صنعتي |
0/29
|
0/43
|
0/46 |
0/59
|
- |
- |
مأخذ : خلاصه تحولات اقتصادي كشور 1380 – بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران – اداره بررسيها و سياستهاي اقتصادي
با توجه به اينكه هنوز ارزش توليدات سال 1381 توسط بانك مركزي جمهوري اسلامي ارائه نشده است ، لذا سهم صنعت با توجه به ارزش توليدات سالهاي مذكور محاسبه شده است.
ارزش افزوده:
ارزش افزوده در صنعت آسانسور براساس نرمهاي بين المللي معمولاً 60% مواد و اجزاء و قطعات مصرفي بكار رفته در آسانسور بوده و 40% شامل كار مهندسي اعم از طراحي و نصب و راهاندازي ميباشد ولي در كشور ما بعلت افزايش چشمگير فروشندگان آسانسور طي ساليان اخير و رقابت در عرضه آسانسور با قيمتهاي رقابتي ، متأسفانه ارزش افزوده اين محصول ، بميزان 25% بوده كه اين ناشي از عدم انجام كار مهندسي كافي و نداشتن قيمت در كارهاي مشاورهاي مي باشد.
ميزان مواد اوليه مصرفي ( درصد مصرف – منابع تأمين )
اقلام مورد مصرف در آسانسور عمدتاً شامل اجزاء و قطعات زير ميباشد:
- موتور گيربكس (عمدتاً وارداتي بوده و از كشورهاي ايتاليا ، آلمان ، اسپانيا و تركيه تأمين ميشود)
- درب و كابين ( كه معمولاً با تأمين ورق از كارخانجات داخلي و ساخت توسط واحدهاي توليدي صورت ميپذيرد).
- تابلوي فرمان ( بخش عمده آن توسط واحدهاي داخلي توليد ميگردد).
- ريل راهنماي كابين و قاب وزنه (وارداتي بوده و از كشورهاي ايتاليا ، اسپانيا و تركيه تأمين ميشود).
- پاراشوت و گاورنر ( براي سرعت هاي تا 6/1 متر بر ثانيه توسط واحدهاي توليدي داخلي تأمين ميشود).
- تراولينگ كابل و سيم بكسل (واحدهاي توليدي داخلي بخشي از نياز را تأمين ميكنند و بخشي از خارج وارد ميگردد).
- ساير اجزاء و قطعات و لوازم ايمني ( مثل قفل ، دكمه هاي طبقات ، قاب وزنه و قطعات ايمني داخل چاه آسانسور كه در داخل توليد ميشود).
* ميزان مصرف ورق و ريل راهنما در هر دستگاه آسانسور شش توقف شش نفره نيمه اتوماتيك براي هر يك معادل يك تن برآورد ميگردد.
آناليز اجزاء و قطعات مصرفي در يكدستگاه آسانسور به نسبت قيمت فروش بشرح زير ميباشد :
- موتور گيربكس 22%
- درب و كابين 16%
- تابلو فرمان و كابل و سيم بكسل 8%
- ريل راهنما 6%
- قطعات ايمني (ترمز اضطراري و ساير قطعات) 14%
- نصب و راه اندازي 10%
جمع 76%
ارزش افزوده 24%
ميزان وابستگي صنعت به واردات (ارزبري) :
ميزان ارزبري آسانسورها را بنابر نوع آسانسور به دو بخش ميتوان تقسيم نمود :
الف ) آسانسورهاي تا سرعت 6/1 متر بر ثانيه كه اين آسانسورها حداقل ارزبري مستقيم آن 3000 دلار ميباشد.
ب ) آسانسورهاي از سرعت 6/1 متر بر ثانيه به بالا كه با محاسبه متوسط قيمت اين آسانسورها (200 ميليون ريال) به ميزان 25000 دلار خواهد بود. از آنجا كه آسانسورهاي عرضه شده تهران 10% آنها سرعت بالا و مابقي معمولي ميباشند.
بدين ترتيب ارزبري آسانسورهاي عرضه شده براي يكسال ( سال 81) عبارتند از :
- تعداد آسانسورهاي عرضه شده سال 81 در تهران 4000 دستگاه
- تعداد آسانسورهاي سرعت بالا معادل 10% تهران 400 دستگاه
- ارزبري هر دستگاه آسانسور سرعت بالا بطور متوسط 25000 دلار
- ميليون دلار 10 = دلار 25000 * 400 دستگاه
- ساير آسانسورهاي عرضه شده در سال 81 7600 دستگاه ميليون دلار 8/22 = دلار 3000 * 7600 دستگاه
- حداقل ارزبري سالانه ميليون دلار 8/32 = 8/22 + 10
ميزان واردات در سه سال گذشته با ذكر كشورهاي مبدأ
- آمار واردات
| سال واردات |
سال 1379 |
سال 1380 |
سال 13781 |
| ميزان واردات (هزار دلار) |
10000
|
8400
|
11500
|
| كشورهاي مبدأ |
شامل : فرانسه – سوئيس – ايتاليا – آلمان – اسپانيا – فنلاند و تركيه |
مأخذ : كتاب واردات سالهاي مختلف (گمرك جمهوري اسلامي ايران)
اختلاف ميزان واردات سالهاي مختلف و ميزان نياز ارزي سالانه شامل موارد زير ميباشد :
- افزايش توليد در سال 1381
- اظهارنمودن كالاهاي وارداتي در ساير تعرفه ها
- ورود كالا از كشور تركيه بصورت قاچاق
- عدم اظهار قيمت واقعي كالاها در گمركات كشور
صادرات
- در زمينه صادرات آسانسور و اجزاء و قطعات آن فعاليت چشمگيري صورت نگرفته و صرفاً برخي از اجزاء و قطعات آسانسور به كشورهاي عراق ، لبنان ، دبي و تركمنستان طي سالهاي مختلف صادر گرديده است. ميزان صادرات در طي سالهاي اخير بطور متوسط ساليانه حداكثر 10 هزار دلار بوده است.
- بنظر نميرسد با توجه به نداشتن گواهي كيفيت و استاندارد بين المللي در مورد توليد قطعات ساخت داخل موفقيت چنداني در كوتاه مدت وجود نداشته باشد ولي با اجباريشدن استاندارد ملي آسانسور بخصوص بخش عملكردي آن از سال 1383 كه دارابودن گواهي كيفيت و استاندارد قطعات مصرفي را الزامي ميدارد و نيز شركتهايي كه تحت ليسانس آسانسورهاي پكيچ عرضه مينمايند صادرات اجزاء و قطعات و مجموعههاي آسانسور به كشورهاي همسايه بخصوص آسياي ميانه افزايش يابد.
بررسي اجمالي تكنولوژي و روشهاي توليد و عرضه محصول در كشور
به علت عدم نوسازي و بازسازي ماشين آلات و تجهيزات در بسياري از صنايع كشور در طول دهههاي گذشته ، كاربري اين ماشينآلات كه اغلب با تكنولوژي هاي قديمي و مردود همراه است از لحاظ اقتصادي مقرون به صرفه نميباشد. متأسفانه صنعت آسانسور كشور مبتلا به اين شكل بوده و محصولات اين صنعت در بازارهاي داخلي و خارجي رقابت پذير نميباشد. در حال حاضر توليد اجزاء و قطعات آسانسور كابين و درب و... بشكل سنتي و با ماشينآلات فرسوده و قديمي همراه بوده كه از دقت هاي لازم برخوردار نميباشد. حال آنكه روشهاي توليد در دنيا با ماشينآلات برش ، خم و جوش ليزري و بصورت اتوماسيون صورت ميپذيرد. تكنولوژي توليد آسانسورها با ابداع سيستمهاي جديد توسط كمپاني هاي معتبر دنيا از جمله آسانسورهاي فاقد موتورخانه Roomless متحول گرديده و خوشبختانه با ايجاد شركتهاي توانمند در امر مهندسي و فروش ، اين تكنولوژيها در حال انتقال ميباشد. هم اكنون دانش فني طراحي و نصب و راه اندازي براي آسانسورهاي سرعت بالا تا سرعت 5/3 متر بر ثانيه در كشور وجود دارد و پروژههاي مختلفي در اين زمينه در كشور در حال اجرا ميباشد. لازم به ذكر است سريعترين آسانسورهاي توليد شده در دنيا 17 متر بر ثانيه بوده كه قادر است يك برج 116 طبقه كه 350 متر ارتفاع دارد را ظرف مدت 21 ثانيه طي نمايد.
مقياس اقتصادي توليد در مقايسه جهاني
- 1- ارزش فروش آسانسور در دنيا بين 25-30 ميليارد دلار سالانه ميباشد.
2- تعداد آسانسورهايي كه سالانه در جهان به فروش ميرسد 200000 دستگاه
مقياس اقتصادي توليد :
- الف ) از نظر تعداد آسانسورهايي كه در ايران به فروش ميرسد در مقياس جهاني معادل 4% ميباشد
- ب ) از نظر ارزش توليد در مقياس جهاني 37/0% ميباشد.
تعيين نقاط قوت و ضعف تكنولوژيهاي مورد استفاده در ايران و مقايسه با كشورهاي مشابه
صنعت آسانسور پس از انقلاب اسلامي به سمت توليد اجزاء و قطعات و مجموعههاي آسانسور گرايش نموده كه تأثير آن هم اكنون در صنعت ما مشهود ميباشد. در اين دوران كار توليد عملاً كپي برداري از قطعات وارداتي بوده است. حتي اگر كپي برداري از اجزاء و قطعات آسانسور بنحو مناسبي صورت پذيرفته باشد آن بخش از تكنولوژي را توليدكنندگان كپي نمودهاند كه حاصل كار 20 سال پيش كشورهاي صاحب تكنولوژي بوده است. حتي مقررات و قوانين استاندارد كشور ما هم از اين تكنولوژيها تأثير پذيرفتهاند. امروزه نگرش دنيا در خصوص صنعت آسانسور از آنچه در كشور ما ميگذرد متفاوت است.
در شرايطي كه ما هنوز از سيستم محركههاي دو دور استفاده ميكنيم در بسياري از نقاط دنيا استفاده از اين محركهها ممنوع شده است. در شرايطي كه ما هنوز از گيربكس براي انتقال قدرت موتور و كنترل دور آن استفاده ميكنيم در بسياري از كشورهاي صاحب تكنولوژي از سيستم هاي گيربكس بهره برداري نميكنند.
در كشور ما مسائلي همچون كيفيت ، نرمي حركت آسانسور ، پارامتر ارزش و پارامتر صدا مطرح نبوده و حتي بسياري از مهندسين روشهاي اندازه گيري آنها را نميدانند. در كشور ما موضوع صرفه جويي در مصرف انرژي برق و استفاده از محركه هاي كم مصرف مطرح نميباشد. از نظر فن آوري توليد نسبت به كشورهاي صاحب تكنولوژي عقب هستيم و اولين قدم براي توسعه صنعت شناخت تكنولوژي جديد است ، بالابردن سطح علمي مهندسين ، آموزش نيروهاي نصاب براي روشهاي نوين نصب و راه اندازي و مونتاژ از ضرورتهاي صنعت مي باشد.
در اين صورت است كه جايگاه تكنولوژي صنعت آسانسور كشور را در دنيا ارتقاء دادهايم و در اين صورت مي توانيم جذب بازارهاي جهاني شويم. عدم تغييرپذيري صنعتگران ، عدم استقبال از تكنولوژيهاي نوين ، فرار از استانداردهاي معتبر جهاني و بالاخره متكي بودن به آنچه تاكنون ياد گرفته و توليد نمودهايم ، از عوامل عقب افتادگي و عدم توسعه صنعت آسانسور در ايران ميباشد.
رسالت پيشگامان صنعت ، اطلاع رساني روشهاي جديد و تكنولوژيهاي نو براي همه صنعتگران و نيز يكي از راههاي الگوي توسعه همكاري با شركتهاي صاحب تكنولوژي دنيا براي دستيابي به يافتههاي نوين آنهاست.
تعداد تشكلها و انجمنهاي مرتبط با صنعت و واحدهاي طراحي مهندسي
با شروع بازرسي آسانسورهاي منصوبه در سطح شهر تهران از سال 1377 اعضاي صنعت آسانسور اقدام به تشكيل يك تشكل تحت عنوان « سنديكاي صنايع آسانسور و پله برقي ايران » نموده و خوشبختانه همكاري بسياري نزديكي در زمينه تدوين مجموعه مقررات ايمني آسانسورها توسط كميته فني سنديكا بعمل آمده است.
آموزش اعضاي صنعت آسانسور شامل (سرويسكاران ، گروههاي نصب و راهانداز) از جمله اقدامات سنديكا در طي ساليان اخير ميباشد.
شركتهاي آسانسور كه توانايي انجام امور طراحي – مهندسي را داشته باشند بسيار محدود بوده و تاكنون صرفاً 4 شركت نسبت به اخذ پروانه طراحي – مهندسي اقدام نمودهاند.
